[[rajto]]
 

rajto
laŭ la Universala Deklaracio de Homaj rajtoj
estas distingeblaj du kategorioj de rajtoj
- personaj rajtoj kaj libero-rajtoj: ĉu la listo estas kompleta ? rajto esprimi opinion ja, sed kiel egale konigi ĝin (rekta malrekta reklamo, monelspezoj de balot-kampanjo ktp)
Tiu listo entenas rajto geedziĝi, entrepreni, posedi, ŝanĝi vivlokon, kredi ion ajn, ktp temas fakte pri flankoj de libereco.
- kreditoraj kaj socialaj rajtoj: artikoloj 22-a ĝis 30-a temas fakte pri sekuro de vivtenado
Tiuj rajtoj estas agnoskitaj de (ekz) Universala Deklaracio de 1948, kiel rajtoj donitaj al ĉiu civitano ekde naskiĝo ĝis morto, kiel ne dis-ig-eblaj atributoj de homo kaj civitano. Inter ili listiĝas rajtoj pri perlaboro, manĝo, sano, eduko, hejmo, rimedoj (monaj) por digna vivo. Tiuj rajtoj ne estas rezulto de interŝanĝo kun socio, industrio ktp, ili estas agnoskitaj sen kompenso de io ajn. Nuntempe tiuj rajtoj ne estas realigitaj kaj tio estis precize anoncita en la enkonduko de la konvencio de Romo 1950, kiu klare gratulas la universalan deklaracion sed postulas la aplikadon de libero-rajtoj kaj prokrastinas la kreditorajn kaj sociajn rajtojn. Kritike oni povas konsideri, ke tiuj rajtoj estas fakte realigitaj por la plej riĉaj civitanoj, kiuj havigas al si tiujn sekuraĵojn, kio malas por la malriĉuloj kaj ĝenerale por la civitanoj, kiuj devas akcepti submetiĝon al alies-profitodona streĉo por pagi al si tiujn sekuraĵojn. De tiu konstato fontas multaj interesaj debatoj pri senco de la vorto ”laboro”. - Ĉarto de la Fundamentaj Rajtoj de La Eŭropa solene proklamita en 2010 pli ampleksigas tiun rimarkon ĉar krom plia informo ĝi ne entenas priskibon de kreditoraj rajtoj. Ĝi listigas rajtojn “fundamentaj” kiel “vivo” “digno” sed sen iu ajn priskriko pri rimedoj starendaj por efektivigi ilin. Samtempe ĝi listigas multajn “liberajn rajtojn” ekz entrepreni, sin asekuri pri sano, elekti sian eduk-sitemon ktp inter tiuj “fundamnetaj rajtoj”. La ligo permesas kompletan kaj klerigan legadon.http://remush.be/eur-lex.europa.eu/charto.html

 
rajto.txt · Lastaj ŝanĝoj: 2013/08/27 07:21 de clopeau
 
Recent changes RSS feed Creative Commons License Donate Powered by PHP Valid XHTML 1.0 Valid CSS Driven by DokuWiki